Trans Sulawesi

Bali, Sanur,Ujang Pandang,Fort Rotterdam,Becak | Sengkang,Tempe | Pagkajene, Pinrang, Polewali,Mamasa | Tedong Tedong | Enrekang,Latimojong Mts Res,Makale,Rantepao | Toraja,Suaya, Tau Tau,Kambua, Kete Kesu, Lemo | Palope,Masamba,Wotu,Pendola | Peruhumpenai Mts Res,Tentana,Paling | Salupa watervallen, Sulawana | Poso, Watutau,Lore Lindu Res. Palu | Donggala,Tanjung Karang | Moutong, Ada,Lore Lindu Res. | Grontala,Mangrove, Randangan Panua Res. | Lolak,Molosing beach,Celebes zee | Eiland Molosing,Koraal | Manado | Minahasa, Tomohon, Tondano, Berschati | Bunaken | Bali |

** Click Images to enlarge **

Over land door Sulawesi van het zuiden naar uiterste noorden, wat voor een reis is dit? Volgens mijn ervaring is het één van de meest fascinerende reizen door Indonesië. Doordat de Trans Sulawesi High Way eigenlijk nog niet of zeg maar helemaal niet gereed is, is het avontuurlijk, en omdat Sulawesi relatief onbekend gebied is, is het ook fascinerend en onbedorven. Veel hangt af van een goede voorbereiding (wat je gedeeltelijk door een deskundig reisbureau kan laten doen), voldoende tijd en je incasseringsvermogen bij de onvermijdelijke slechte hotels, warungs, wegen, vertragingen en irritaties die normaal zijn in Indonesië. Geduld, tolerantie, een glimlach en een avontuurlijke instelling zijn een eerste vereiste en dan heb je zeker een onvergetelijke mooie reis.

Wij beginnen de reis op Bali in Sanur waar we eerst van een goede nachtrust genieten, zeker nodig na 20 uur reizen. Waarna we de oversteek per vliegtuig naar Ujang Pandang maken. Zorg wel voor tijdige reconfimation van de tickets anders krijg je moeilijkheden. We maken kennis met onze Nederlands sprekende gids Boy Ramsky die ons staat op te wachten op het vliegveld en we worden meteen naar ons hotel Maranu Tower gebracht. Koffers naar de kamer, koffie drinken en gestart met een rondrit door de stad. We kwamen op een verkeert tijdstip hier aan want er was net een of andere Chinees gek geworden en had een aantal kinderen beestachtig vermoord. Met als gevolg dat een woedende menigte zich had gewroken op alles wat Chinees was. De beroemde Chinese tempel bestaat niet meer en de aanblik van vernielde gebouwen was wat troosteloos. Natuurlijk fort Rotterdam of wat er nog van over is, het van oorsprong Nederlandse Schelpen Museum, Orchideeën tuin en de haven bezocht. Het schelpen Museum is de moeite waard maar de orchideeën tuin is zo verwaarloosd dat het nergens meer op lijkt. S'avonds in de richting strand / haven gelopen op zoek naar de befaamde eet tentjes van Ujang Pandang. Nou je weet niet wat je ziet, honderden mobiele eet tentjes, in de blubber, stront, vergane etensresten en rondstruinende dieren prijzen hier hun waren aan. De lucht is om te snijden en het afwas water komt zo uit de kali. Constant worden we belaagd door Becak rijders die maar niet begrijpen dat wij willen lopen, want dat doe je toch niet in de warmte! Iets verderop wordt het wat netter maar hier eten? Voor geen goud! Terug naar het hotel met 2 Becaks want 2 grote mensen passen niet in èèn zo'n klein bakje. Heerlijk en schoon gegeten wel zo veilig.

Tempe river De volgende dag vertrekken we naar Sengkang. De gids noemt heel wat redenen om onderweg te stoppen: foto, koffie, roken, sanitair en wandelen of benen strekken. De eerste stop is echter voor een lekke band en dat stond niet op het programma! Het heeft al 6 maanden niet geregend en dat is zeker rond Ujang Pandang goed te zien, de velden zijn allemaal dor en geel. De route loopt door het Bantimurung Res met zijn watervallen (die nu droog staan) en diverse kleine plaatsjes recht naar het noorden. Een redelijk weg. S'middags komen we aan te Sengkang in Apade hotel, zeer eenvoudig! Vanuit het hotel een korte wandeling naar de Tempe rivier voor een tochtje met een soort watertaxi een lange slanke boot met een losse oude automotor, jammer genoeg konden we door de lage waterstand lake Tempe niet bereiken en liepen we vast in de modder. De plantages langs de rivier liggen er ronduit treurig bij terwijl deze zo dicht bij het water toch goed moeten groeien. Weer terug over de rivier met zijn geheel eigen levensgemeenschap, alles wordt gedaan op en in de rivier, wassen, tandenpoetsen de behoeften, men leeft van de rivier en op de rivier in heel simpele paalhutjes. Een wel zeer armoedig en zeer zeker niet zo'n gezond bestaan! S'avonds kregen we door het hotel een traditioneel diner aangeboden. Waarbij we ons moesten verkleden als lokale prinsen en prinsessen en werden we onder kerstboom verlichting bediend door traditioneel geklede meisjes en jongens, leuk idee! Er was gespoten op de kamers tegen muggen, wij raakten bewusteloos maar de muggen leefden nog.

Sawahs Vroeg staan we reisvaardig voor de schitterende tocht naar Mamasa, het onbekende westelijke Toraja land. Eerst nog de zijde weverijen vlak bij Sengkang bekeken. De tocht gaat langs Pangkajene Rappang en Pinrang naar Polawali. Schitterende uitzichten over Sawahs en rivieren. Bij Pangkajene zagen we nog de resultaten van de recente aardbeving rond Parepare. De wegen worden hoe langer hoe slechter, weer een lekke band! Er wordt nu besloten maar nieuwe banden te kopen. Bij Polawali wordt geluncht in een restaurant boven de zee. Hier maken we kennis met de lokale passie... Karooke... In al deze restaurants Warungs en ook in de kleine hotels bestaat het menu uit: witte rijst, kip, vis (geroosterd) en half rauwe groenten met soms saté of fuyonghai. In de grote hotels kan men soms van een kaart bestellen. Naar Mamasa gaat de tocht door de bergen naar het noorden, het wordt hoe langer hoe groener en de weg hoe langer hoe slechter, we passeren bruggen waarvan het houten dek totaal verrot is, twee nieuwe planken in lengterichting zorgen dat de auto er niet door zakt en rij er niet per ongeluk naast! De omgeving wordt echter hoe langer hoe fascinerender en mooier. Ons hotel heet Mamasa Cottages wat er heel leuk en erg mooi uitziet. Alleen valt om de haverklap de elektriciteit uit, de capaciteit van de generator is te gering om alles te voeden, nadat alle overbodige apparaten waren afgekoppeld bleef de zaak draaien! S'avonds tijdens het eten was er een optreden van een lokaal dansgroepje in traditionele kleding, heel leuk!

Toraja houses Vroeg gestart voor een schitterende wandeling door de heuvels, Sawahs en Toraja dorpjes. Sommige huizen zijn gemerkt, wat betekent dat ze op een soort monumenten lijst staan en absoluut niet mogen worden afgebroken. We kwamen ook zoiets als kleuterzorg tegen, met een reusachtige ulster worden de kinderen gewogen, en lol dat al die vrouwen hadden toen 6 van die gekke belanda's alles wilden weten! Sommige vrouwen verven hun gezicht met een soort witte aarde en het lijkt erop dat dit gedaan wordt om blanker te worden, bij navraag wordt er wat lacherig over gedaan. De zak met ballonnen die ik had meegenomen voor de kinderen raakt snel leeg. Ons busje pikte ons onderweg weer op om ons 15km verderop weer af te zetten voor een wandeling naar Tedong Tedong Dit is een verzameling van zeer oude in de bossen gevonden grafkisten in de vorm van karbouwen geheel gevuld met menselijke resten. We zullen nog veel meer en nog extremer manieren tegenkomen om doden te begraven wat voor de Torajas blijkbaar heel belangrijk is en waardoor ze ook zo bekend geworden zijn. Er groeien hier veel cacao vruchten en het vruchtvlees rond de pitten smaakt best lekker. Langs de weg liggen overal cacao en koffiebonen te drogen, meest voor eigen gebruik. Aan de voet van de berg heerlijk koffie Tubruk gedronken in het kleinste restaurant ter wereld. In al deze restaurantjes krijg je koffie geserveerd in bierglazen. Die waarschijnlijk door Heineken (Bir Bintang) zijn geleverd.

Toraja graves Vandaag gaan we weer terug naar Polaweli om via Enrekang en Makale naar centraal Toraja land te rijden. Rantepao is ons einddoel. Eerst hebben we een lange tocht voor de boeg, In veel gevallen moet je eerst een eind terugrijden voor je weer verder kan komen. Vanaf Enrekang loopt de tocht door het Latimojong Mts Res naar Rantepao, een prachtige tocht door overweldigende natuur met soms plekken die zijn gecultiveerd voor landbouw, hoofdzakelijk Sawahs en Pisang. Centraal Toraja land en in mindere mate Manado zijn de enige plaatsen op Sulawesi waar regelmatig toeristen komen. Rantepao Toraja Cottages is een zeer mooi hotel waar we worden verwelkomd in perfect Nederlands. De meeste toeristen die Sulawesi bezoeken vliegen naar Rantepao bekijken het Toraja gebied en vliegen weer terug. Wij niet, want we willen alles meemaken! . Alles meemaken! - wordt een gevleugeld woord op onze tocht. Vroeg naar bed want morgen hebben we weer een lange dag voor de boeg.

Tau tau Hier worden we gewekt door de meisjes met Goede Morrgen Mijnheerrr, lekkerrr geslapen? Na een goed ontbijt gaan we met het busjes naar het Toraja gebied, wat we verder te voet zullen doorkruisen. Eerst naar de Koninklijke spelonkgraven te Suaya, hoog aan de rotsen zijn een soort balkons gemaakt waar Tau Tau poppen op geplaatst zijn. Deze poppen zijn evenbeelden van de mensen die erachter in de spelonken begraven zijn. Sommigen zijn al zeer oud en regelmatig wordt de vergane kleding van de poppen vervangen. De Tau Tau te Suaya zijn, doordat ze heel moeilijk zijn te bereiken, nog origineel. Veel andere zijn gestolen door antiek handelaren of door de Torajas tijdig vervangen door imitaties. De Torajas de oudste en originele bewoners van Sulawesi hadden in het verleden en nu nog een ingewikkelde cultus voor het begraven van hun doden. Nu zijn bijna alle Torajas Christenen, maar hun cultus wat betreft het begraven is niet opgegeven. Er worden geen koppen meer gesneld maar een begrafenis gaat nog steeds gepaard met het bloederig doden van heel veel buffels en varkens. Wandelend door het prachtige gebied komen we bij de zgn. rotsgraven in een natuurlijke grot, ook hier staan weer veel Tau Tau poppen, maar ook miniatuur schepen geheel gevuld met menselijke resten. Verder langs een prachtig Toraja dorp met grote rijstschuren en enorme huizen die versiert zijn met honderden hoorns van geslachte buffels. Wie de meeste hoorns heeft hangen heeft de grootste status en rijkdom. Naar de Babyboom te Kambua, Dit is wel de meest vreemde manier van begraven. Vroeger werden alle doodgeboren of overleden baby's begraven in de stam van deze enorme boom. Er werd een gat in de stam gehakt, hierin werd het lijkje gestopt en het gat werd afgedekt met een mat van palmvezels. Dat gat groeit dicht, en de boom neemt de resten op als voedsel. Het kind is teruggekeerd in de baarmoeder en boom transporteert het kind al groeiend naar de hemel. Rond de babyboom staan fantastisch mooie Bamboebossen! Naar de hangende graven te Kete Kesu. Allerlei afbeeldingen van schepen, huizen, buffels en varkens gevuld met menselijke resten hangen hier aan de rotswand met daartussen weer de onvermijdelijke Tau Tau poppen. Bij Lemo wordt een oud Toraja dorp gerenoveerd tot een soort toeristische attractie, met winkeltjes en betonnen stoepen etc, niet zo'n geweldig goed idee! Hierna de zgn. rotsblokgraven bekeken. Dit zijn enorme vulkanische rotsblokken die zijn uitgehold als grafkamer en versiert met buffel of varkenskoppen. Een begrafenis is een zo'n dure zaak dat het soms meer dan 25 jaar duurt voor een dode begraven kan worden.

Poso lake Heel vroeg vertrekken we uit Rantepao voor de volgende bestemming Pendolo. Een prachtige rit door de bergen naar Palope aan de kust en langs de bergen naar Masamba en Wotu een weg met alleen maar bochten. Onderweg veel wandelen door bossen, langs prachtige watervallen waar enorm veel grote vlinders rondvliegen. Alles even groots. Ook hier is de weg redelijk, maar de bruggen die je moet oversteken zijn erbarmlijk slecht en levensgevaarlijk. Geluncht bij een lokale warung. Als je van het toilet Kamar Kecilgebruik wilt maken, verwacht dan niets, dan valt het mee. Een echt hurktoilet is nog luxe, meestal is het alleen een gat boven de afgrond, zodat het seconden duurt voor je de boodschap hoort vallen. Of een plekje naast een bak met water, een plens erover en klaar is kees. Aankomst in hotel Mulia Cottages, huisjes van gevlochten bamboe, heel primitief, maar met goede bedden en de ligging is een droom. Op het witte strand aan het zacht kabbelende Poso lake onder de palmen en verder alleen maar stilte. Heerlijk gezwommen en genoten van de zonsondergang.

s'Morgens nog even genieten van het uitzicht en het water. Daarna een 2,5 uur durende rit naar Tentena aan de andere kant van het meer. Je had ook met de boot kunnen gaan. Maar volgens insiders is dat niet zo'n goed idee want de boot heeft een keihard aanstaande geluidsinstallatie en vaart ver uit de kust, dus zie je niets en word je nog doof ook. Wij hebben gekozen om met het busje te gaan. Langs de westzijde van het meer door het Puruhumpenai Mts Res met prachtige uitzichten over het meer en door een zeer mooi natuurgebied. In Sury Cottages onze koffers neergezet en naar het dorpje gereden voor de lunch. s'Middags hebben we ons verder verpoosd aan het strand en in het water. De huisjes zijn iets degelijker dan in Pendola maar nog steeds erg primitief Op het strand worden we verwent met een thermosflessen vol koffie. In het meer worden enorme palingen gevangen van ruim 2.0 mtr lang en zo dik dat je ze met 2 handen net kan omvatten. s'Avonds op het terras geluisterd naar de verhalen over grote monsters ja! Die in het 400 mtr diepe meer wonen ja! De ogen kun je soms zien glimmen in het donker ja! En over een zekere meneer Kerkhof die ook Sulawesi bezocht heeft ja! En boos werd omdat er vliegen op zijn bord zaten. Adoeh! Vliegen eten toch niet zo veel ja! Waarom dan boos worden?

s' Morgens vroeg wordt ons ontbijt op bed geserveerd. Eitje, broodje, jam, boter en een thermosfles koffie en thee, goed hè! Na het ontbijt vertrekken we voor een bezoek aan de Salupa watervallen bij Sulawana in de Poso river. Ver van tevoren zijn we uitgestapt en verder door de Sawahs en de bossen naar de imposante watervallen gewandeld. We waren net op tijd want een half uur later kwam een hele school met kinderen ook naar de watervallen en was de rust verdwenen. Op de terugweg nog even een Pasar bezocht en koffie gedronken en de rest van de dag aan het strand van het Poso lake gelegen.

Highway? Vandaag voert de tocht naar Palu aan de westzijde van centraal Sulawesi. We gaan over de High Way een vrij goede weg tot aan Poso waar we geluncht hebben in een restaurant boven de zee. De weg bleef niet goed en na ongeveer 50 km kwamen we terecht in een soort sluis bij Watutau. Om de 4 uur mag je 2 uur de ene kant oprijden en volgende 4 uur weer 2 uur de andere kant op. Toen we aankwamen was de weg nog dicht en stonden we in een lange file van vrachtwagens bussen en ander soort vervoer te wachten. Het was inmiddels aardedonker geworden en we zaten in angstige spanning, wat voor avontuur we nu weer zouden beleven. Plotseling komt de slang van auto's in beweging. En stort zich met groot licht aan, langs ravijnen over grondverschuivingen met en al bochten hellingen en afdalingen het donker en de stofwolk in. Het enige wat je ziet voor achter boven en onder je zijn voor en achterlichten van auto's en stofwolken, en door gaat het met een zo groot mogelijke snelheid en als het even kan nog passeren. Natuurlijk zijn er stommelingen van de andere kant achtergebleven die proberen je tegemoet te rijden, maar deze worden zonder pardon de kant ingedrukt. Als je hier pech krijgt ben je verloren! Ruim 4 uur hebben over dit traject gebotst en geracet kwamen we enigszins verdwaasd aan in het Palu Golden Hotel. De Chauffeur heeft genoten want hij heeft het sneller gereden dan normaal! Om 22.00 uur zaten we aan het diner. Opgelucht maar met de wetenschap dat we dezelfde weg ook weer terug moeten want volgens lokale informatie is de andere weg helemaal niet te vertrouwen- Bruggen kapot en grondverschuivingen - Ja ja de Trans Sulawsi high way ?

We maken een tour naar de haven van Donggala aan het uiteinde van de baai van Palu, Er wordt hier veel copra verscheept. Heel primitief worden de zakken met copra op de schouders naar een soort platbodem gedragen en overgeladen in het grote schip. Alle schepen die hier de Straat van Makassar bevaren zijn van hout en sommige zelfs nog met zeilen. Het is interessant om deze middeleeuwse toestanden te bekijken. Verder naar het uiterste puntje van de baai komen we in Tanjung Karang waar een prachtig strand ligt te wachten. Volgens de gids was het niet nodig duikbrillen mee te nemen, want er was toch niets te zien. Niets was echter minder waar, er was een pracht van een koraalbank met alle daarbij behorende vissen. Gelukkig konden we ter plaatse een duikbril huren, die we om de beurt gebruikt hebben. Achteraf bleek dat onze gids nog nooit met een duikbril in het water was geweest dus hij wist er niets van. Heerlijk op het strand met een bierglas 0.5 ltr koffie onder handbereik, wat een luxe! Terug naar Palu voor diner. We zijn behoorlijk verkleurd.

Transport Zeer vroeg vertrek uit Palu naar Moutong over dezelfde slechte weg door het Lore Lindau Res maar nu met daglicht. Het blijkt dat er eigenlijk helemaal nog geen weg is, alleen maar het allereerste begin van wat een weg zou moeten worden. De bergen bestaan hier uit los zand met stenen, dus de steil afgegraven gedeelten storten om de haverklap weer in. Onderweg nog groot oponthoud door een vrachtwagen die sneller de helling afgleed dan dat hij ertegen op kon rijden. Uiteindelijk met de hulp van een bulldozer lukte het! Sommige auto's rijden met zulke gladde banden dat moeilijkheden onvermijdelijk zijn. Na de weg weer geheel teruggereden te hebben, volgen we de kustweg langs de Tomini Bay naar onze bestemming Moutong. Onderweg bekijken we hoe Kokosnoten verwerkt worden. Eerst wordt de noot op een paal met een scherp mes gespitst en bast eraf gebroken, een handeling niet zonder risico. Daarna wordt de noot gebroken en het vruchtvlees eruit geschraapt en gedroogd tot copra. Alles wordt gebruikt, de bast voor vlechtwerk, copra voor olie en van de doppen wordt houtskool gemaakt. Langs de weg kom je diverse meest heel kleine nederzettingen van vissers tegen. Naar mijn idee mensen die met de transmigratie totaal buiten de boot zijn gevallen. Deze mensen leven onder de meest erbarmelijke omstandigheden, in bamboe hutjes op het strand, van wat de zee opbrengt. Wat schelpdieren wat visjes en dat is alles, meer is er niet. Maar ondanks dat een goedlachs volkje! Bij Ada passeren we de evenaar, niet spectaculair, alleen een pilaartje met een aardbolletje erop. In Palu hadden we lekkere broodjes gekocht, want volgens onze gids was het onverantwoord om in een warung langs de weg te eten. In een van kleine dorpjes hebben we onze broodjes met koffie uit de warung opgegeten. Koffie kan wel, want het water wordt toch gekookt. We zijn de warung gaan inspecteren of de beweringen van de gids waarheid bevatten. Nou, de keuken was een puinhoop... Een smerige ruimte met kookvuren op de grond en pannen die kennelijk alleen maar waren uitgeveegd. En Kamar Kecil het toilet dat naast de keuken was bestond uit een bak met water en een hoekje waar je de behoefte kan deponeren. We hadden genoeg gezien en geloofden onze gids volledig. Plotseling komt er uit het dorp een man aanrennen en beduidt ons onder het uitroepen van tun, tun, dat we moesten meekomen. Het bleek dat juist een reusachtige Tonijn was binnengebracht. En ze vonden het kennelijk zo'n groot beest dat we het allemaal eerst moesten fotograferen alvorens het te ontleden. We hebben ook 2 grote plakken gekocht, die s'avonds in het hotel voor ons zijn klaargemaakt, heerlijk! In Mountong waren wij weer de bezienswaardigheid, kennelijk komt ook hier zelden een buitenlander. Hallo sir, I love you ... riepen de kinderen constant en dat was ook het enige wat ze geleerd hadden.! In hotel Asmoro, het enige hotel met een eigen generator zodat de fan tenminste de gehele nacht bleef draaien, heerlijk gegeten en gedronken. Daarna met ons zessen in 3 Becaks in het donker het dorpje rond gereden. Volgens de plaatselijke mode is hier elke Becak voorzien van muziek die keihard aanstaat. Met deze tocht veroorzaakten we aardig wat lol in het dorp.

Beautiful view Door een afwisselend landschap vertrekken we naar Gorontala. De route gaat langs het Randangan Panua Res. Langs diverse kleine vissersdorpjes en Mangrove bossen. Mangrove wordt door de bevolking als waardeloos beschouwt, Het hout brandt lekker lang, dus kappen maar! En weg zijn de kraamkamers van de natuur! Ook kom je op diverse plaatsen moedwillig afgebrande stukken oerwoud tegen, ook in de Nationale Parken! Maar Ja! Sudah mensen moeten toch ook leven Ja! Sawahs en Pisang is toch ook mooi groen Ja! En ondertussen branden ze bos af wat achteraf volkomen waardeloos blijkt voor de landbouw. Onderweg kwamen we een echte traditionele dorps pasar tegen, fantastisch om hier te fotograferen of filmen. Natuurlijk staat na enige tijd de hele pasar op zijn kop en stagneert elke handel. Want wij gedragen ons maar gek in de ogen van deze mensen. En ze hebben nog gelijk ook! Te Gorontalo logeren we in hotel Mini Saronde, wat vroeger kennelijk zeer mooi geweest is, maar nu is het totaal verwaarloosd. Het stof van zeker 30 jaar vind je op de kamer. De deurknoppen houd je in je handen en bij douchen houd je alleen een douchekop in je handen. En deur stort in elkaar omdat hij verrot is. De eigenares (Oma) spreekt vloeiend Nederlands maar kan haast niet meer lopen of zien. Gorontalo is een 100% Moslim stad, je hoort van alle kanten de Imam schreeuwen. We zouden hier 2 nachten blijven maar dat hebben we omgezet in 1 nacht en 2 nachten Lolak. Want om hier onze vrije dag door te brengen lijkt niet zo geslaagd. s'Avonds gezamenlijk bij de Chinees gegeten en broodjes en Mango's gekocht voor de lunch van morgen.

stinky fruit Vroeg op pad naar Lolak in het noorden aan de Celebes sea, een route langs veel kleine vissersdorpjes. Mangrove bossen, Kokos plantages en over gammele bruggen. Bij een lokale warung onze broodjes gegeten en om 15.30 uur kwamen we aan in hotel Molosing beach te Lolak. Klinkt erg luxe, maar is het niet. Het bestaat uit een rijtje cottages onder de palmbomen aan het strand, met aan weerzijde de armoedige vissershutjes van het dorpje Lolak. Wel staan er goede bedden in echter zonder bovenlaken. Daar moeten we weer om vragen, zoals in alle kleine hotelletjes. Eerst werden enkele lokale gasten eruit gezet en toen, na het verversen van het water in de Mandi bak, konden wij erin. Het personeel deed op een aandoenlijke wijze hun best om het ons naar de zin te maken, alleen wisten ze niet wat ze doen moesten. Eerst even langs het strand gelopen om de boel te verkennen, waarbij onmiddellijk de halve bevolking achter je aan loopt. Ze wonen allemaal op het strand in eigengemaakte hutjes van bamboe en een enkel plankje. Zonder sanitair of wat er voor door kan gaan, de behoefte wordt op het strand bij de waterlijn gedaan, ontzettend primitief! Als je ergens een foto van wilt maken springen onmiddellijk een aantal naakte kinderen voor de lens. Er staan prachtige palmen op het strand maar het is er verschrikkelijk vuil. Ze zien het zelf niet, want bij de vraag waarom al dat vuil op het strand blijft liggen beginnen ze meteen op te ruimen. Het strand voor het hotel mogen ze kennelijk niet komen want daar zie je geen plaatselijke bevolking en wordt elke ochtend geveegd met palmbladeren. Terug naar het hotel, gegeten en nog even buiten gezeten met koffie en de verlichting van onze Wisma Mawar laten repareren. We hebben een Airco die nadat we de radiator hebben schoongemaakt nog koelt ook en de reparatie van de verlichting lukt ook nog!

Een dag free at leisur. Onze gids had met de eigenaar van het hotel een boot geregeld. We zouden de gehele dag naar het onbewoonde eilandje Molosing gaan waar een klein dependance van het hotel staat. Er gaat een complete staf mee van kok tot meisjes om te bedienen en monteur om de generator te starten. En genoeg eten om een heel dorp te voeden. We moesten vroeg weg, voor dat het eb werd, anders kon je het water niet meer in. Het is een droomeilandje en je kan er heerlijk snorkelen en zwemmen en prachtige natuur. Het was toch weer mooier dan bij Donggale, prachtig koraal en wonderlijke vissen. Op een geïmproviseerd terras kregen we een heerlijk maal voorgezet. Hoe ze dat voor elkaar krijgen op die houtvuurtjes is me een raadsel. s'Middags konden we de zee niet meer in, het water was helemaal teruggelopen en over de scherpe koraal en stenen lopen is niet mogelijk. Een interessante wandeling rond het eilandje gemaakt waar veel drooggevallen koraal, schelpen en andere zeedieren te vinden waren. Op de terugweg naar het hotel zagen we een groep dolfijnen door het water springen.

Beach Lolak s'Morgens heel rustig nog even door het dorpje Lolak gewandeld. Allemaal bamboe hutjes en piep kleine winkeltjes. Terug over het strand waar de netten werden gerepareerd. Iedereen wilde weer op de foto. Ze gaan er gewoon voor poseren, dus wij ze maar duidelijk maken dat ze gewoon door moesten gaan. s'Middags vertrokken naar Manado. Je merkt duidelijk aan het drukker wordend verkeer dat je in de buurt van een stad gaat komen. Soms kom je auto's tegen met een kooi vol honden achterop. De honden worden langs de weg gevangen om in Manado te worden verkocht als lekkernij. In Manado logeren we in hotelSahid Kawanua, een echt hotel met wat luxe.

Vandaag doen we een tour door Minahasa. Eerst komen we in Tomohon een bloemenstad waar veel bloemkwekerijen zijn. Het ligt in een dal tussen twee vulkanen. Hierna bezoeken we een zwavelmeer wat erg stinkt naar rotte eieren, met veel blubberende hete bronnen. Na de koffie bezoeken we nog de lokale pottenbakkerijen, allemaal zeer grof werk, niet echt mooi! Langs het Tondano meer, waar reusachtige monsterachtige goudvissen worden gekweekt. Ook dit is een misser want de goudvissen hebben alle zeer zeldzame vissen die hier leefden opgevreten! Voor geintereseerden, in deze omgeving zijn nog veel ondergrondse forten van de Japanners te zien. Er gaan verhalen dat er nog steeds, na ruim een halve eeuw, heel oude Japannertjes tevoorschijn komen die denken dat de oorlog nog steeds niet is afgelopen. Ook kom je heel oude kerkhoven tegen met Nederlandse teksten op de stenen. Terug in Manado nog even naar de pasar Berschati, vlak naast het hotel. Binnen enkele ogenblikken word je hier compleet gek van de herrie, de drukte, stank en het verkeer. Er is ook een WR gedeelte, waar hondenvlees wordt verkocht, niet zo'n smakelijk gezicht. Souvenirs ed. zijn er niet te vinden en een vlucht naar het hotel is al gauw een verademing. s'Avonds met de Chauffeur en onze Gids gegeten in een sate restaurant. Het is hun laatste avond bij ons. Morgen gaan we met ons vieren en de gids nog naar de Bunaken en meteen daarna vertrekken ze voor de terugreis naar Ujang Pandang. Onze gids Boy, een zeer vriendelijk en bereidwillig man, en de chauffeur een ervaren en kundig driver mondeling en materieel bedankt voor alle goede zorgen. Informatief was de gids niet zo best. Maar dat werd goedgemaakt door zijn snelle improvisaties, kennis van de juiste personen en zijn raadgevingen die soms wel nodig waren tijdens deze reis. Het was geinig dat de gids die free lance werkt, van de firma Alif Tours een enquête formulier had meegekregen om door ons te laten invullen.

Bunaken anemonefish Naar de Bunaken. Het is een dag free at leisure en we hebben met vier personen gekozen voor de optie Bunaken en hebben er veel zin in. Organiseer dit niet zelf, maar laat het de gids doen, dan ben je zeker 50% goedkoper uit! Een korte wandeling naar de haven waar een snelle boot met 2 flinke motoren op ons wachtte. Save the reef heet de boot. Na 50 min varen met af en toe uitvallen van een van de motoren bereiken we, met snorkels en duikbrillen, het beschermde eiland Bunaken. Verboden koraal of schelpen mee te nemen of te beschadigen. Eerst koffie drinken op het mooie eiland en daarna terug naar de boot die ons bracht naar het randje van het rif. Bril op snorkel in je mond en laat je maar in het water zakken. Je houd je adem in, zo mooi! Alle soorten en kleuren koraal. Sommige enorm groot en andere heel klein en teer, en daartussen duizenden vissen in alle mogelijke en onmogelijke formaten en kleuren. Heel grote scholen met lichtgevende strepen met daar tussen prachtige maanvissen. Na het rif van 1.5 tot 2.0 mtr diep wordt het plotseling 900 mtr diep. Je kunt ongeveer 30 mtr diep goed kijken. En je ziet zo al de soorten vissen op verschillende diepten passeren met daartussen sommige heel grote en vreemde solitaire bewoners. De waterverversing is enorm, de stromingen zijn soms zo sterk dat je er niet tegenin kan zwemmen. De instructie is ook, laat je maar meenemen en vecht niet tegen de stroom. Er blijft ook steeds één van bootmensen in de buurt zwemmen, die af en toe met behulp van gebaren aanwijzingen geeft. Na ruim twee uur snorkelen en geheel geweekt door het warme water, terug naar het eiland voor de lunch. Na de lunch weer maar nu naar een andere plek van het rif met totaal ander koraal en daardoor ook andere vissen. Het rif is hier heel grillig met diepe geulen waarin een heel aparte flora en fauna leeft. Wat je hier door je brilletje ziet overtreft alles wat je ooit op de TV gezien hebt. Vissen in vorm van een koffertje met een handvat erboven op. Als je het koffertje benadert wordt het plotseling helemaal bol en veel meer vreemde dieren. De stroming wordt uiteindelijk zo sterk, dat het niet langer mogelijk is om te zwemmen, en moeten we de boot wel opzoeken.

Laatste dag op Sulawesi. Tegen de middag vertrekken we met het hotelbusje naar het vliegveld. Zorg weer voor tijdige reconfirmation van de tickets! Eerst met het vliegtuig naar Unjang Pandang daarna overstappen in een ander vliegtuig naar Denpasar. Alles werkte en in de avond komen we aan in Sanur, hetzelfde hotel waar onze reis begon. Hier hebben we nog 1.5 dag in een luxe omgeving. Om wat van Bali te zien en uit te rusten onder de palmen op het strand. Het was avontuurlijk, spannend, afwisselend, verrassend, uitzonderlijk mooi en soms een beetje afzien op deze reis, maar we hebben genoten!

Back to top

© HotDog Professional 5, 08-09-01 13:41:48, PdeB. All rights reserved